9 tygodni urlopu rodzicielskiego to indywidualne, nieprzenoszalne prawo ojca. Jeśli nie wykorzystasz tego okresu do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat, urlop przepada i nie może zostać przejęty przez matkę. Za ten czas przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy wymiaru.
Na czym polega 9 tygodni urlopu dla ojca?
Dziewięć tygodni stanowi część wspólnej puli urlopu rodzicielskiego zarezerwowaną wyłącznie dla każdego z rodziców. Przy urodzeniu jednego dziecka rodzice mają łącznie do 41 tygodni urlopu rodzicielskiego, a przy porodzie mnogim – do 43 tygodni. Jeden rodzic może wykorzystać maksymalnie 32 albo 34 tygodnie, ponieważ 9 tygodni pozostaje wyłącznym prawem drugiego rodzica.
Ojciec może skorzystać z tego uprawnienia niezależnie od tego, czy matka dziecka pracuje, jest ubezpieczona albo sama korzysta z urlopu. Urlop nie musi rozpoczynać się bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Można zaplanować go później, jednorazowo albo w częściach, pod warunkiem zachowania maksymalnie pięciu części i ustawowego terminu.
Jeżeli ojciec nie złoży wniosku i nie wykorzysta swojej części, niewykorzystane tygodnie przepadają. Nie można ich przekazać matce ani otrzymać za nie ekwiwalentu pieniężnego.
Urlop rodzicielski a ojcowski – najważniejsze różnice
Te dwa uprawnienia nie są tym samym. Ojciec może wykorzystać zarówno urlop ojcowski, jak i 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, jeśli spełnia warunki przewidziane w przepisach.
| Cecha | Urlop ojcowski | Urlop rodzicielski – 9 tygodni dla ojca |
|---|---|---|
| Wymiar | Do 2 tygodni | 9 tygodni |
| Wysokość zasiłku | 100% podstawy wymiaru | 70% podstawy wymiaru |
| Termin wykorzystania | Do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia | Do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat |
| Komu przysługuje | Wyłącznie ojcu dziecka | Każdemu z rodziców jako jego indywidualna część puli |
Za 9 tygodni nieprzenoszalnego urlopu rodzicielskiego zasiłek zawsze wynosi 70% podstawy wymiaru. Dotyczy to także sytuacji, w której matka otrzymuje zasiłek ustalony według uśrednionej stawki 81,5%. Wysokość świadczenia nie oznacza 70% wynagrodzenia netto. Podstawę wymiaru ustala się zgodnie z zasadami ubezpieczenia chorobowego, a świadczenie wypłaca ZUS albo pracodawca będący płatnikiem zasiłków.
Jak złożyć wniosek o urlop rodzicielski?
Wniosek składasz pracodawcy w formie papierowej albo elektronicznej. Musi trafić do niego co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Prawidłowy i kompletny wniosek złożony w tym terminie jest dla pracodawcy wiążący.
Przed rozpoczęciem urlopu wykonaj następujące czynności:
- Ustal termin urlopu – możesz wykorzystać 9 tygodni jednorazowo albo podzielić je na części, pamiętając o limicie pięciu części.
- Przygotuj wniosek – wpisz swoje dane, okres planowanego urlopu oraz informacje o wcześniej wykorzystanym urlopie rodzicielskim i zasiłku za okres odpowiadający temu urlopowi.
- Dołącz wymagane dokumenty – co do zasady jest to odpis lub kopia aktu urodzenia dziecka oraz oświadczenie dotyczące korzystania z urlopu przez drugiego rodzica. Jeśli dokumenty znajdują się już w aktach osobowych, pracodawca może nie wymagać ich ponownego składania.
- Złóż dokument z wyprzedzeniem – zachowaj termin co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu i potwierdzenie przekazania wniosku do kadr lub pracodawcy.
Pracodawca nie może odmówić samego urlopu z powodu braków kadrowych, trudności w znalezieniu zastępstwa czy niedogodnego terminu. Inaczej wygląda łączenie urlopu z pracą, ponieważ w tym trybie przepisy przewidują możliwość odmowy z przyczyn organizacyjnych.
Czy można pracować podczas urlopu rodzicielskiego?
Możesz połączyć urlop rodzicielski z pracą u pracodawcy, który udziela urlopu, ale praca nie może przekraczać połowy pełnego wymiaru czasu pracy. W praktyce przy zatrudnieniu na pełny etat oznacza to pracę maksymalnie na pół etatu, a pozostała część czasu odpowiada urlopowi.
Wniosek o łączenie pracy z urlopem również składa się papierowo albo elektronicznie, co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem pracy. Pracodawca powinien go uwzględnić, chyba że nie pozwala na to organizacja pracy lub rodzaj wykonywanych obowiązków. O przyczynie odmowy musi poinformować pracownika w ciągu 7 dni.
Połączenie pracy z urlopem powoduje proporcjonalne wydłużenie urlopu, ale zasiłek za część objętą urlopem jest odpowiednio niższy. Rzeczywisty czas wydłużenia zależy od wymiaru pracy i liczby tygodni, w których pracujesz. Oboje rodzice mogą korzystać z urlopu rodzicielskiego w tym samym czasie, jednak każdy wykorzystany przez nich tydzień pomniejsza wspólną pulę urlopu.
Pracodawca nie może odmówić udzielenia prawidłowo zgłoszonego urlopu rodzicielskiego, ale może odmówić jego łączenia z pracą, jeśli uzasadniają to organizacja pracy lub rodzaj obowiązków.
O czym trzeba pamiętać?
Najważniejsze zasady dotyczące urlopu rodzicielskiego dla ojca są następujące:
- 9 tygodni to osobiste i nieprzenoszalne prawo ojca.
- Za ten okres przysługuje zasiłek w wysokości 70% podstawy wymiaru.
- Wniosek trzeba złożyć co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.
- Urlop rodzicielski jest odrębny od urlopu ojcowskiego, który trwa do 2 tygodni i należy go wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia.
- Niewykorzystane 9 tygodni przepada, jeśli nie zostaną wykorzystane do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.
Informacje przedstawione w artykule mają charakter ogólny. W sprawie indywidualnej sytuacji pracowniczej, kompletności dokumentów lub sposobu ustalenia zasiłku warto skonsultować się z działem kadr, ZUS albo specjalistą z zakresu prawa pracy.
