Płatny urlop macierzyński oznacza zasiłek macierzyński wynoszący standardowo 100% podstawy wymiaru. Za urlop rodzicielski przysługuje zwykle 70%. Jeżeli wniosek zostanie złożony w ciągu 21 dni od porodu, można otrzymywać uśredniony zasiłek w wysokości 81,5% za okres urlopu macierzyńskiego i większość urlopu rodzicielskiego.
Jakie są stawki zasiłku macierzyńskiego?
Wysokość świadczenia zależy od rodzaju urlopu oraz wybranego sposobu rozliczenia. Stawki odnoszą się do podstawy wymiaru zasiłku, a nie bezpośrednio do wynagrodzenia brutto lub netto.
| Rodzaj świadczenia | Wysokość zasiłku | Warunki |
|---|---|---|
| Urlop macierzyński | 100% podstawy wymiaru | Wariant standardowy |
| Urlop rodzicielski | 70% podstawy wymiaru | Stawka standardowa, z wyjątkiem uśrednionego wariantu |
| Urlop macierzyński i urlop rodzicielski | 81,5% podstawy wymiaru | Wniosek złożony nie później niż 21 dni po porodzie |
| 9 tygodni urlopu rodzicielskiego drugiego rodzica | 70% podstawy wymiaru | Ta część nie może być objęta stawką 81,5% |
Oznacza to, że bez wyboru uśrednionego wariantu zasiłek wynosi 100% za urlop macierzyński, a następnie 70% za urlop rodzicielski. Wariant 81,5% pozwala rozłożyć wypłatę bardziej równomiernie w całym okresie, ale nie obejmuje 9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługujących wyłącznie drugiemu rodzicowi dziecka.
Na czym polega zasiłek w wysokości 81,5%?
Uśredniona stawka jest dostępna po złożeniu wniosku o zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego w pełnym wymiarze. Można też złożyć wniosek za okres urlopu macierzyńskiego i zadeklarować wykorzystanie pełnego wymiaru urlopu rodzicielskiego.
Warunkiem zastosowania stawki 81,5% jest:
- Złożenie wniosku w ciągu 21 dni od dnia porodu.
- Objęcie wnioskiem urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego w pełnym przysługującym wymiarze.
- Uwzględnienie, że 9 tygodni urlopu rodzicielskiego zarezerwowanych wyłącznie dla drugiego rodzica pozostaje płatne w wysokości 70%.
- W przypadku drugiego rodzica lub innego uprawnionego członka rodziny – zachowanie właściwego terminu liczonego od zdarzenia uprawniającego do przejęcia świadczenia.
Termin 21 dni jest liczony od dnia porodu. W szczególnych sytuacjach, na przykład po śmierci matki, porzuceniu dziecka albo stwierdzeniu jej niezdolności do samodzielnej egzystencji, termin liczy się od odpowiedniego zdarzenia wskazanego w przepisach.
Uwaga na termin: przekroczenie 21 dni oznacza brak możliwości zastosowania uśrednionej stawki 81,5% w tym trybie. Wtedy zasiłek jest rozliczany według stawek przypisanych do poszczególnych urlopów, czyli co do zasady 100% za urlop macierzyński i 70% za urlop rodzicielski.
Jeżeli osoba uprawniona nie wykorzysta ani jednego dnia urlopu rodzicielskiego objętego stawką 81,5% w pierwszym roku życia dziecka, może otrzymać zasiłek za urlop rodzicielski w wysokości 70% oraz jednorazowe wyrównanie zasiłku za urlop macierzyński do 100% podstawy wymiaru. Wyrównanie jest wypłacane na wniosek.
Kiedy zasiłek może zostać podwyższony do 1000 zł?
Jeżeli miesięczna kwota zasiłku macierzyńskiego po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy jest niższa niż świadczenie rodzicielskie, zasiłek może zostać podwyższony do wysokości 1000 zł miesięcznie. Jest to mechanizm gwarancyjny, a nie dodatkowa stała kwota wypłacana każdej osobie.
Podwyższenie obejmuje zasiłek za okres:
- urlopu macierzyńskiego,
- urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego,
- uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
- urlopu rodzicielskiego.
Kwota podwyższenia odpowiada różnicy między 1000 zł a miesięcznym zasiłkiem po odliczeniu zaliczki na podatek. Jeśli świadczenie przysługuje tylko za część miesiąca, kwotę ustala się proporcjonalnie.
Podwyższenie nie przysługuje osobie pobierającej zasiłek za urlop ojcowski ani osobie otrzymującej zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Wypłatę realizuje płatnik zasiłku, a gdy jednym z płatników jest ZUS, obowiązek naliczenia i wypłaty podwyższenia przejmuje Zakład.
Najważniejsza decyzja dotyczy więc wyboru między standardowym układem 100% za urlop macierzyński i 70% za rodzicielski a uśrednioną stawką 81,5%. Przy drugim wariancie trzeba pilnować terminu 21 dni, pamiętając, że 9 tygodni urlopu rodzicielskiego drugiego rodzica zawsze pozostaje płatne w wysokości 70%.
Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują indywidualnej porady prawnej ani konsultacji z ZUS lub pracodawcą.
